nr 4/2019 (135)
ISSN 2084-4670

S P I S   T R E Ś C I
   
z życia BUŁ
................................  "W drodze do niepodległości. Kanadyjski przystanek - obóz Kościuszko w Niagara-on-the-Lake, 1917-1919"
................................  Spotkanie autorskie z dr Violettą Wiernicką

warto przeczytać
................................  Lucy Maud Montgomery - Anne of Green Gables
................................  Ewa Formella - Listy do Duszki

nowości książkowe

Ekspozycja "W drodze do niepodległości. Kanadyjski przystanek - obóz Kościuszko w Niagara-on-the-Lake, 1917-1919"

Od 6 marca do 4 kwietnia 2019 r. przestrzeń parteru i pierwszego piętra gmachu Biblioteki UŁ wypełniała ekspozycja "W drodze do niepodległości. Kanadyjski przystanek - obóz Kościuszko w Niagara-on-the-Lake, 1917-1919" autorstwa dr Anitty Maksymowicz z Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze. Na wernisaż wystawy - 7 marca 2019 r. przybyło wielu gości, m.in. Anna Maria Anders, minister (pełnomocnik Prezesa Rady Ministrów do spraw dialogu międzynarodowego), Ryszard Bonisławski, senator, dr Teofil Lachowicz, sekretarz Okręgu 2 SWAP w Ameryce (Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej), Małgorzata Cebulska, kierownik biura poselskiego wicepremiera prof. P. Glińskiego, goście z IPN i Zarządu Fundacji im. S. Pomian-Srzednickiego. Po wernisażu autorka wygłosiła prelekcję podczas, której zdradziła kulisy organizacji wystawy, a także ciekawostki związane dniem powszednim ochotników, którzy odbywali szkolenie w Niagara-on-the-Lake.

Na unikatowych zdjęciach pochodzących w większości z nowojorskiego archiwum Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP), można było zobaczyć Obóz Rekrutacyjny Armii Polskiej w Niagara-on-the-Lake w Kanadzie. Na 160 obiektach - banerach i oprawionych planszach opisanych w języku polskim i angielskim przedstawiono fotokopie zdjęć, dokumentów, listów, wspomnień, szkiców i reprodukcji obrazów. Zaprezentowano warunki życia rekrutów, żołnierską musztrę i ćwiczenia, czas wolny, uroczyste wydarzenia, obozową codzienność, poczynając od czasów rekrutacji aż po wyjazd żołnierzy z Kanady przez USA do Francji. Wystawa zorganizowana została przy wsparciu finansowym Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej w Ameryce w Nowym Jorku. Koordynatorem organizacji wystawy w Bibliotece UŁ był Wojciech Grochowalski prezes Fundacji Kultury i Biznesu.

Ekspozycja została przygotowana na 100-lecie czynu zbrojnego Polonii amerykańskiej, która wzięła czynny udział w I wojnie światowej, przyczyniając się pośrednio do odzyskania przez Polskę niepodległości. Niagara-on-the-Lake to niewielkie miasteczko w kanadyjskiej prowincji Ontario, gdzie w latach 1917-1919 działał obóz szkoleniowy dla ochotników do Armii Polskiej we Francji. Jak to się stało, że w dalekiej Kanadzie powstał obóz szkoleniowy?


W świadomości Polaków na uchodźstwie wybuch I wojny światowej stał się szansą na odrodzenie się państwa polskiego. Działający w Ameryce Związek Sokolstwa Polskiego na czele z prezesem dr. Teofilem Starzyńskim podjął próby znalezienia poparcia dla niepodległościowych dążeń Polaków. Konsekwencją spotkania z prezydentem USA Thomasem Woodrowem Wilsonem w Białym Domu było orędzie prezydenta, w którym wyraził sugestię, że "winna istnieć zjednoczona, niepodległa i autonomiczna Polska" (22 stycznia 1917 r.). Na Nadzwyczajnym Zjeździe Sokolstwa (2-4 kwietnia 1917 roku) w Pittsburghu, w którym uczestniczył Ignacy Jan Paderewski, podjęto decyzję o rozpoczęciu akcji rekrutacyjnej do polskiej armii. Dzięki staraniom Paderewskiego już w styczniu 1917 roku Polacy szkoleni byli w School of Infantry w Toronto, a od marca w Cambridge Springs w Pensylwanii. Dekret francuskiego prezydenta Raymonda Poincare (4 czerwca 1917 roku) o powołaniu do życia współwalczącej Armii Polskiej we Francji przyspieszył organizację obozu szkoleniowego. W październiku prezydent Woodrow Wilson wydał dekret zezwalający na prowadzenie rekrutacji do Armii Polskiej we Francji na terenie Stanów Zjednoczonych. Do punktów rekrutacyjnych w całych Stanach Zjednoczonych zaczęły zgłaszać się tysiące polskich ochotników. Już we wrześniu 1917 roku rząd kanadyjski zgodził się na zorganizowanie w Kanadzie obozu szkoleniowego dla ochotników z Ameryki w małej miejscowości Niagara-on-the-Lake, leżącej nad rzeką Niagara i jeziorem Ontario przy samej granicy z USA. Od 28 września 1917 roku komendantem obozu został ppłk Arthur D'Orr LePan, który z kanadyjskimi oficerami i 180 polskimi kadetami z Camp Borden rozpoczęli organizację obozu imienia Tadeusza Kościuszki. Pierwszy kontyngent ochotników dotarł do miasteczka 10 października 1917 roku. Opiekę nad obozem sprawowali: Komitet Rekrutacyjny w Pittsburghu, Ambasada Francji w Waszyngtonie, Poselstwo Francuskie w Nowym Jorku oraz miejscowość Niagara-on-the-Lake. Kanada zapewniała obóz szkoleniowy, instruktorów, mundury i trzy posiłki dziennie. Koszty szkolenia i żołd w wysokości od 5 centów do 1,22 dolara dziennie pokrywała Francja.


Pierwsza wyszkolona grupa, licząca około 650 żołnierzy, została przetransportowana koleją do Nowego Jorku, skąd 16 grudnia 1917 roku na okręcie Niagara udała się do Francji. Łącznie wypłynęło z USA ponad 30 transportów z blisko 21 tysiącami ochotnikami do Armii Polskiej we Francji.

Szkolenie ochotników w obozie Niagara-on-the-Lake miało ogromne znaczenie dla powstania Armii Polskiej we Francji oraz odrodzenia się państwa polskiego. W liczącej blisko 80 000 formacji wojskowej, ponad 21 000 stanowili ochotnicy ze Stanów Zjednoczonych, którzy przeszli szkolenie w obozie w Niagara-on-the-Lake. Spośród żołnierzy wyszkolonych w Kanadzie ok. 1800 poległo, rannych zostało ponad 2000, a około 100 żołnierzy stało się inwalidami wskutek zatrucia gazami bojowymi. Niemal 14 000 osób powróciło do Stanów Zjednoczonych, ale jako weterani innej, niż amerykańska armii nie otrzymali wparcia państwa. Żołnierze, którzy zostali w Polsce nie mogli liczyć na uznanie ze względów politycznych. Także w okresie Polski Ludowej, pamięć o zasługach ochotników z Ameryki w odrodzeniu Polski była przemilczana. Po 1989 było podobnie.

Dopiero w ostatnich latach czynione są starania o przywrócenie pamięci o tych wydarzeniach na karty historii Stanów Zjednoczonych, Kanady i Polski. Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego miała możliwość przyczynić się do nagłośnienia tak istotnego dla niepodległości Polski fragmentu historii.

      Bibliografia:
      A. Maksymowicz, W drodze do niepodległości. Kanadyjski przystanek - obóz Kościuszko w Niagara-on-the-Lake, 1917-1919, Muzeum Ziemi Lubuskiej w Zielonej Górze, Zielona Góra 2017.           książka w katalogu BUŁ

Renata Felińska       
       

Spotkanie autorskie z dr Violettą Wiernicką

Gościem spotkania autorskiego Romanowowie w Polsce. Polacy na dworze Romanowów, zorganizowanego 21 marca 2019 r. była pani dr Violetta Wiernicka. Poświęcone ono było dwóm ostatnim książkom z 2018 r.: Polki, które rządziły Kremlem, która ukazała się w wydawnictwie "Bellona" oraz Sekrety rosyjskich carów, opublikowanej przez Dom Wydawniczy "Księży Młyn".

Pani Violetta Wiernicka jest dr nauk humanistycznych. Swoje zainteresowania badawcze skupia wokół historii Polski i Rosji od XVIII w. do pierwszej połowy XX w.

Jest ona popularyzatorką wiedzy na temat dziejów prawosławia w Królestwie Polskim. Jest uczestniczką i prelegentką krajowych i międzynarodowych konferencji naukowych.

Pani Violetta Wiernicka to autorka artykułów publikowanych m. in. w "Polityce", "Newsweeku", "Gazecie Wyborczej"; współautorka książki "Russkije w Polsze", wydanej pod patronatem Ambasadora Federacji Rosyjskiej w Polsce. Jest ona autorką książek: Rosjanie w Polsce. Czas zaborów 1795-1915 oraz Prawosławni w Łodzi, za którą została nominowana do nagrody "Złoty Ekslibris" za najlepszą książkę o Łodzi i regionie.

Książki pani dr Violetty Wiernickiej w większości powstawały w Bibliotece UŁ. Autorka była częstym gościem Czytelni Głównej i Wypożyczalni Międzybibliotecznej.


Tematem książek, którym poświęcone było spotkanie: Polki, które rządziły Kremlem i Sekrety rosyjskich carów jest życie potężnej dynastii Romanowów, która rządziła Rosją od 1613 r. do 1917 r. Dzieje rodu Romanowów były pełne tajemnic. Swoje sekrety miały relacje rodzinne, związki z dworami Europy, a także carskie rezydencje. Z życiem carów Rosji związane były kobiety - Polki. Książka Polki, które rządziły Kremlem prezentuje postacie 6 kobiet, które wywarły duży wpływ na rosyjską obyczajowość, kulturę i politykę. Bohaterki książki żyły w czasach, gdy od kobiet oczekiwano podporządkowania się panującym regułom, posłuszeństwa mężczyznom i nieingerowania w sprawy państwowe. Wspólną cechą bohaterek książki jest to, że przełamywały one obowiązujące konwenanse i normy zachowań, a każda z nich mówiła własnym głosem. Dokonały przez to rewolucyjnych zmian, zarówno w pałacach Romanowów, jak i na dworach europejskich. Bohaterki książki to: Maryna Mniszech, Agafia Gruszecka (pierwsza rosyjska feministka), Maria Światopełk-Czetwertyńska, Joanna Grudzińska, Julia Hauke i Matylda Krzesińska. Kobiety te zostały zapomniane przez historię, a książka dr Violetty Wiernickiej przypomina ich losy i zasługi.

Goście, którzy wzięli udział w spotkaniu poznali sekrety dynastii Romanowów i dowiedzieli się o Polkach związanych z carskimi dworami. W trakcie prezentacji zobaczyli również fotografie z książek. Po spotkaniu dr Violetta Wiernicka odpowiadała na pytania gości i podpisywała swoje książki.
                                                                                                    Polki, które rządziły Kremlem - książka w katalogu BUŁ
                                                                                                    Sekrety rosyjskich carów - książka w katalogu BUŁ

Marzena Kowalska       
fot. Maria Walaszczyk       


WARTO PRZECZYTAĆ

Lucy Maud Montgomery

Anne of Green Gables

Kiedy w moje ręce wpadła "Ania z Zielonego Wzgórza" w oryginale, uznałam że interesujące będzie spojrzenie na ulubioną lekturę z dzieciństwa z perspektywy dorosłego. Ponadto przekład jest w pewnym stopniu interpretacją i nie zawsze jest to interpretacja wierna, oddającą charakter oryginalnego tekstu.

Od publikacji pierwszego wydania minęło 111 lat, odnoszę wrażenie, że dzieło nie zestarzało się, a wartości w nim zawarte są ponadczasowe. Co jest fenomenem Ani, że po tylu latach wciąż cieszy się tak ogromną popularnością wśród różnych odbiorców?

"Ania z Zielonego Wzgórza" była ogromnym hitem, kiedy po raz pierwszy została opublikowana w 1908 roku, tak wielkim, że wydano 10 dodruków tej książki tylko w pierwszym roku. Nawet Mark Twain był podobno fanem, nazywając Anię "najdroższym i najukochańszym dzieckiem w fikcji" od czasów Alicji Lewisa Carrolla. W następnym roku powieść została wprowadzona do Europy, gdzie stała się natychmiastowym hitem. Ponad 50 milionów egzemplarzy w 36 językach zostało sprzedanych na całym świecie.

Z pewnością ci, którzy przeczytali ponadczasowe dzieło Lucy Maud Montgomery, mają swoje ulubione momenty z powieści, nie mówiąc już o intrygujących postaciach, takich jak szorstka, ale kochająca Maryla, nieśmiały Mateusz, czy wścibska pani Lynde. Najżywszą ze wszystkich postaci, wyróżniającą się tak jaskrawo jak jej rude włosy, którymi gardzi, jest Ania Shirley. Pewna siebie, inteligentna i odporna, z niepowtarzalnym talentem do dramatyzmu, ale też z własnym zdaniem, którego nie boi się wyrażać.


Jest wrażliwa, ale uparta, mądra, ale naiwna. Jej żywa osobowość wpływa na wszystkie otaczające ją osoby, także na czytelnika. "Ania z Zielonego Wzgórza" to nie tylko barwne postacie, ale także wspaniałe opisy przyrody. Narrator często opisuje naturę, kiedy Ania znajduje nowe miejsca lub kiedy zmieniają się pory roku, co sprawia, że cała powieść jest kolorowa, jasna i wywołuje pozytywne emocje.

Popularność powieści nie maleje, gdyż mówi ona o poszukiwaniu domu, tożsamości i poczucia przynależności, a główna bohaterka podnosi na duchu i zaraża każdego czytelnika pozytywną energią i entuzjazmem.

W zbiorach BUŁ znajdziemy wszystkie części serii książek o Ani Shirley, jak również: "Anne of Green Gables : Ania z Zielonego Wzgórza w wersji do nauki angielskiego" oraz "Anne of Green Gables - Ania z Zielonego Wzgórza : z podręcznym słownikiem angielsko-polskim".

          książka w katalogu BUŁ


Ewelina Wojna       

Ewa Formella

Listy do Duszki

Moja dzisiejsza propozycja dla czytelników BUŁy, to piękna i wzruszająca opowieść o miłości oraz trudnej przeszłości i wojnie. Historia oparta jest na wspomnieniach pewnej gdańszczanki, która była podopieczną autorki książki - Ewy Formelli.

Wydarzenia opisane są dwutorowo, współczesność przeplata się z odległymi wojennymi wydarzeniami mającymi miejsce w Wolnym Mieście Gdańsk. Historia miłości młodziutkiej Stefani, córki Polaka i Żydówki, zakochanej w Niemcu Heinrichu, choć niespełniona, to kwitła w ich sercach pomimo strasznych wydarzeń i cierpienia, których doświadczyli.

Ich ostatnie spotkanie zaowocowało ciążą. Akcja rozpoczyna się w przededniu wybuchu wojny. Ciąża była tajemnicą, a dla kogo i dlaczego oraz jak potoczyły się dalsze losy Steffi i Heinricha, tego dowiecie się z książki "Listy do Duszki".

Tytułowe listy Heinricha do jego ukochanej Duszki pełne są emocji i tęsknoty. Pomimo upływu lat ich miłość nie traci na sile, a listy w niezwykły sposób opisują uczucie z męskiego punktu widzenia.

Autorka opisała historię, aby pokazać, że … "nie wszyscy Niemcy w czasie wojny byli złymi ludźmi, nie wszyscy uważali, że Żydów należy likwidować. Pamiętajmy o tym i nie karmmy się nienawiścią".


Pomimo, że książka porusza trudne wydarzenia w historii Polski i traumatyczne przeżycia bohaterów, napisana jest w dobrym stylu i wyjątkowo dobrze się ją czyta. Jeśli szukasz silnych emocji, to ta książka je gwarantuje.

          książka w katalogu BUŁ


Aleksandra Gulbinowicz       

W Y B R A N E   N O W O Ś C I   K S I Ą Ż K O W E

  Patricia Southern

  Historia armii rzymskiej :
753 przed Chr. - 476 po Chr.

red.
Tomasz Toborek
Michała Trębacz

  Łódź pod okupacją 1939-1945 :
studia i szkice



  Andrzej Marek
  Violetta Konarska-Wrzosek

   Prawo karne



W.Gos, T.Kiziukiewicz
P.Mućko, B.Nadolna

  Zarządzanie kosztami :
  teoria i dobre praktyki


  red. nauk.
  Grażyna Firlit-Fesnak
  Jacek Męcina

    Polityka społeczna



 A. N. Hodge

Historia sztuki :
malarstwo od Giotta
do czasów obecnych

Robert L. Leahy

Techniki terapii poznawczej :
podręcznik praktyka


red.
Joanna Grądziel-Wójcik
Agnieszka Kwiatkowska
Edyta Sołtys-Lewandowska

Formy (nie)obecności :
szkice o współczesnej
poezji kobiet


  Olga Barburska

Polityka wschodnia Unii
Europejskiej jako część
składowa polityki
zagranicznej UE
red. nauk. Wojciech Dudzik

Paradoksy maski :
antologia



LEKSYKON BUŁ - dotychczas opracowane hasła

Redakcja: Mariola Augustyniak, Piotr Puchowski. Siedziba redakcji: Biblioteka Uniwersytecka w Łodzi, ul. Matejki 32/38, 90-237 Łódź, tel.: 42 6356002.
Wydawcą Biuletynu BiBUŁa jest Biblioteka Uniwersytetu Łódzkiego.       Nr 4/2019 (135)      napisz do biBUŁy